ROOKVRIJE ZONES VERBETEREN DE GEZONDHEID VAN KINDEREN

Kinderarts en neonatoloog Erasmus MC Jasper Been houdt zich bezig met veel te vroeg geborenen. Regelmatig zijn dat kinderen van rokende moeders. Eerder deed hij onderzoek naar de relatie tussen anti-rookwetgeving en de gezondheid van kinderen. “Rookvrije zones verbeteren de gezondheid van kinderen.”

De vraag was of er in Nederland nog veel vrouwen tijdens hun zwangerschap roken. Dat wordt inmiddels toch als not done beschouwd? “Die observatie wordt hoogstwaarschijnlijk gekleurd door de omgeving van de vragensteller”, antwoordt Been. “Met name onder laag opgeleide vrouwen roken relatief veel zwangere vrouwen door. In Nederland gaat het om bijna 25 procent. Het overall percentage is bijna 10 procent – in Nederland rookt één op de elf vrouwen tijdens de zwangerschap door.”

Aangeboren afwijkingen
De gevolgen daarvan zijn serieus. Blootstelling aan sigarettenrook verhoogt bijvoorbeeld het risico op sterfte rondom de geboorte, een te laag geboortegewicht, aangeboren afwijkingen en astma aanvallen. Dagelijks ziet Been de consequenties. “Nu ik op de afdeling neonatologie werk, zie ik vooral kinderen die veel te vroeg worden geboren. Roken en meeroken tijdens de zwangerschap verhoogt het risico op vroeggeboorte; het aantal vroeggeboortes kan dus worden verminderd als meer mensen stoppen.”

“In principe moet iedere zorgverlener met zijn patiënt het gesprek aangaan over roken als de klachten het gevolg zijn van roken. Het is belangrijk dat iedere zwangere vrouw zich bewust is van de risico’s. Uit onderzoek blijkt dat zwangere vrouwen over het algemeen eerlijk zijn over hun rookgedrag tegen hun arts. Ze willen vaak wel stoppen, maar dit is moeilijk. Als er één moment is waarop een vrouw gemotiveerd is om te stoppen met roken, dan is het tijdens de zwangerschap. En toch lukt dat vaak niet.”

Niet met de vinger naar vrouwen wijzen
“Dat geeft aan hoe verslavend sigaretten zijn”, zegt Been. “We moeten als zorgverleners niet met de vinger wijzen maar die vrouwen vooral hulp aanbieden om van de verslaving af te komen. Daar is veel winst te behalen. Er zijn verschillende effectieve manieren om van het roken af te komen. Met hulp van een coach bijvoorbeeld. Artsen en verloskundigen verwijzen nog maar weinig door naar coaches, dat zou veel vaker moeten gebeuren. Een aantal zorgverzekeraars stelt stoppen-met-roken ondersteuning vrij van eigen risico. Dit zou veel meer moeten gebeuren omdat hiermee vooral voor achterstandsgezinnen een belangrijke barrière wordt weggenomen om deze hulp te aanvaarden.”

“Nu wordt vaak gedacht: roken is een vrije keuze, dan is het ook een eigen verantwoordelijkheid om te stoppen. Maar ik zie het als een gedeelde verantwoordelijkheid van de roker zelf, de zorgverlener en de overheid. Als het gaat om ontmoedigen, dan heeft de overheid een hele belangrijke taak. We moeten er meer werk van maken dat mensen in een rookvrije omgeving opgroeien. Zeker kinderen, zij kunnen hun eigen blootstelling aan sigarettenrook niet beïnvloeden.”

Relatie anti-rookwetgeving en gezondheidseffecten
Been weet waar hij het over heeft. In 2014 publiceerde hij een uitgebreid onderzoek naar de relatie tussen anti-rookwetgeving en de effecten daarvan op de gezondheid van kinderen. “Na invoer van rookvrije publieke ruimtes was er een vermindering van ruim 10 procent van het aantal te vroeg geboren kinderen. Daarnaast waren er tot 10 procent minder ziekenhuisopnamen en eerste hulp bezoeken voor astma-aanvallen.”

Voor dat onderzoek, gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift The Lancet, onderzocht Been in samenwerking met de universiteiten van Hasselt, Edinburgh en Harvard de gegevens van 2,5 miljoen baby’s en van 250.000 ziekenhuisopnames en eerste hulp bezoeken van kinderen gerelateerd aan astma.

“De studie toont aan dat anti-rookwetgeving effect heeft. Het ligt dan ook voor de hand die wetgeving uit te breiden. We hebben de laatste jaren wel slagen gemaakt. Er wordt nu beter gehandhaafd in horecagelegenheden. Maar er zijn veel publieke omgevingen waar kinderen nog in aanraking komen met tabaksrook. Het schoolplein, de speeltuin, de sportclub; het is in verschillende landen nu al bij wet geregeld dat je daar niet mag roken. Het aantal plekken waar niet gerookt mag worden, moet worden uitgebreid. Nu komen kinderen nog te vaak in aanraking met rook. Rookvrije zones verbeteren de gezondheid van kinderen.”

Laat ook jouw stem gelden

Stem nu