POLITIEK STAAT ER BIJ EN KIJKT ER NAAR

Dink Legemate is vaatchirurg en hoofd van de afdeling Chirurgie van het AMC. Dagelijks heeft hij te maken met hele ernstige gevolgen van roken.

Samen met een cardioloog en een radioloog nam hij vlak voor kerst stelling tegen de tabaksindustrie met een ingezonden brief in NRC Handelsblad. De strekking van het betoog: zieke rokers voelen zich schuldig, maar het is de tabaksindustrie die hen verslaafd heeft gemaakt. De overheid stond er bij en keek er naar.

Voorbeeldfunctie
Nu is Legemate niet de eerste de beste arts: hij is hoogleraar en hoofd van de afdeling chirurgie van een groot academisch ziekenhuis. Zijn stem telt. “Het is tijd dat de medische wereld zich uitspreekt. Laat ik voor mezelf spreken: vroeger was ik daar niet zo mee bezig. Maar nu ik ouder word, vind ik het belangrijker stelling te nemen. Dat is ook mijn verantwoordelijkheid als hoofd van de afdeling chirurgie van een groot ziekenhuis en vaatchirurg. Dan heb je een voorbeeldfunctie.”

Dus spreekt Legemate zich uit. Tegen de tabaksindustrie en in dit verband ook tegen de overheid. “We staan veel te gemakkelijk toe dat mensen worden verleid tot roken terwijl we maar al te goed weten wat de schadelijke gevolgen zijn. De politiek bemoeit zich in Nederland te weinig met dit thema. Ze staan er bij en kijken er naar. Je kunt wel zeggen dat het ieders eigen verantwoordelijkheid is om te gaan roken, maar het ingewikkelde van roken is dat het zo verschrikkelijk verslavend is. In die zin zie ik rokers ook als slachtoffers van de industrie.”

Aandoeningen door roken
Als vaatchirurg ziet Legemate dagelijks de gevolgen. “Ik zie in de behandelkamer het einde van het spectrum dat roken veroorzaakt. Ongeveer de helft van mijn patiënten heeft vaatproblemen als gevolg van suikerziekte of nierproblemen, schat ik. Bij de andere helft is hun aandoening een rechtstreeks gevolg van het roken. Het afsterven van weefsel in de voeten of onderbenen door bloedvatverstoppingen bijvoorbeeld. Vaak met amputatie tot gevolg.”

“Daarnaast kan roken leiden tot een aneurysma, een plaatselijke verwijding van de slagader. Daardoor kan het bloedvat scheuren. Of tot een vernauwing in de halsslagader waardoor een herseninfarct kan ontstaan. Dan zien we ook veel mensen met etalagebenen. Vernauwing of afsluiting van de slagader naar of in de benen. Eerste symptoom: pijnlijke benen tijdens het lopen Mensen die hier last van hebben staan vaker stil. Vandaar de naam etalagebenen.”

“Stoppen is moeilijk, ik weet het”
Legemates patiënten verschillen in leeftijd. Velen zijn tussen de 50 en 80, maar ook jongere mensen kampen met vaatziekten. Als ze roken gaat hij altijd het gesprek aan over de oorzaak van de problemen. “Maar ik zie het wel als mijn taak het gesprek aan te gaan over de oorzaak van hun aandoening en wat ze er zelf aan kunnen doen om erger te voorkomen. Stoppen is moeilijk, ik weet het, ik kan begrijpen dat het niet zomaar lukt. Belangrijk is het gesprek met de patiënt over hun rookgedrag gaande te houden.”

“Vaak zien we dat mensen met een levensbedreigende aandoening wel kunnen stoppen. Die hebben de dood in de ogen gekeken en beseffen opeens en heel direct dat de gevolgen fataal kunnen zijn. Bij andere aandoeningen helpt stoppen ook, maar zijn de concrete gevolgen pas op langere termijn tastbaar. Die mensen denken dat ze altijd nog kunnen stoppen. De verslaving wint dan meestal.”

Laat ook jouw stem gelden

Stem nu