LEVEN OP 23 PROCENT

Lia Breed (66) deed namens alle COPD-patiënten aangifte tegen de tabaksindustrie. De ziekte beperkt haar leven, maar dat maakt niet minder strijdbaar.

Af en toe een kuch, haar ademhaling is hoorbaar. Het zijn de sporen van COPD, een chronische en progressieve longziekte die mensen letterlijk de adem afsnijdt. Ze zit “op 23 procent”, zegt ze, waarmee ze bedoelt dat de capaciteit van haar longen inmiddels tot 23 procent is gezakt.

Anne Marie van Veen deed in september 2016 aangifte tegen vier grote tabaksproducten wegens zware mishandeling en valsheid in geschrifte, datzelfde jaar deed Lia aangifte namens de COPD-patiënten. Alleen in Nederland al zijn dat zo’n 600.000 mensen. Een groep die groeit. Volgens het Longfonds lopen 300.000 mensen groot risico op COPD. Vaak hebben ze dat zelf niet door.

“Zelf had ik geen idee dat ik ernstig ziek was”, vertelt Lia. “In 2006 had ik vaak last van bijholte- en voorhoofdsholteontsteking. Mijn huisarts stuurde me door naar de longarts. ‘Een longarts?’, zei ik, ‘ik heb toch geen last van m’n longen?’ Maar hij had mooi gelijk: uit de tests bleek dat ik COPD had. ‘In vergevorderd stadium’, zei de longarts. U bent ernstig ziek. Ik dacht nog: ‘Ernstig ziek, daar heb ik een ander beeld bij’.”

De voedingsbodem voor haar ziekte werd veel eerder gelegd. Tijdens de vele jaren dat ze rookte. “Waarom ik begonnen ben? Gewoon, ie-der-een rookte. Ik was 20, als je naar een verjaardag ging stonden de sigaretten op tafel. Met filter, zonder filter. De kamer stond altijd blauw. Dat kun je nu niet meer geloven, hè? Nu zetten ze komkommer en wortels op tafel…”

Na de diagnose moest Lia stoppen met roken om zoveel mogelijk zuurstof binnen te krijgen. “Maar ik was zó verslaafd, dat ging zomaar niet. Ik weet nog dat mijn tweede poging mislukte. Huilend zat ik bij m’n longarts. ‘Jullie doen zoveel voor me, zei ik, en dan kan ik niet eens stoppen.’ Verschrikkelijk. Ik schaamde me dood. Maar ze zei: ‘Het gaat je lukken, Lia, niet opgeven’.

“Champix was voor mij het wondermiddel. Dat is geneesmiddel dat je helpt van de nicotineverslaving af te komen. Vanaf het moment dat ik het nam had ik tien dagen om te stoppen. Op de laatste dag had ik nog drie sigaretten. Als ik die zou weggooien, zou ik ze later uit de vuilnisbak vissen. Ik ken mezelf. Dus heb ik ze opgerookt. Alle drie. Achter elkaar. Daarna heb ik met tanden en mijn tong gepoetst, crème op mijn gezicht gedaan en naar bed gegaan. De volgende dag was ik op het politiebureau in Heemskerk waar ik werkte. Iedereen keek me raar aan. Alsof ik nog crème op m’n gezicht had. ‘Wat is er?’, vroeg ik. ‘Je rookt niet’, zei een collega. Het was iedereen opgevallen.”

De COPD zorgt ervoor dat Lia’s leven steeds kleiner wordt. Ze kan veel niet meer. Koken, het huishouden, fietsen – voor veel alledaagse zaken is ze te benauwd. “Ik heb gehuild toen ik mijn fiets verkocht. Verschrikkelijk.”

Strijdbaar is ze nog altijd. Vooral om jongen mensen bewust te maken van het gevaar van roken. “Ik zeg altijd: als je begint met roken speel je Russische roulette. Er is een grote kans dat je er later ziek van wordt. Stoppen is voor veel mensen moeilijker dan ze denken. De verslaving is zo sterk. Kun je je voorstellen dat er mensen zijn die ervoor hebben gestudeerd om jou zo lang mogelijk verslaafd te houden? Wat zijn dat voor mensen? Ik zeg tegen jonge mensen: je hebt maar één leven, één lichaam. Wees er zuinig op.”

Laat ook jouw stem gelden

Stem nu