Alles aan die sigaret, ik haat het

“Ja, ik rook weer”, verzucht Joost Walraven (40). “Ik was gestopt, zoals ik wel vaker in mijn leven gestopt ben. Twee jaar lang, anderhalf jaar lang, vier jaar lang zelfs. Maar steeds begin ik weer – als het even tegenzit ben ik ontvankelijk voor een sigaret.”

Dan staat hij weer in de tuin met z’n pakje Camel of Marlboro. Een pakje gaat er in twee dagen doorheen. Dat Walraven een haat-liefdeverhouding met de sigaret heeft, is nog zacht uitgedrukt. “Troost, rust, ontspanning, tijd voor mezelf – dat alles geeft de sigaret mij. Tegelijk verafschuw ik het. Álles aan die sigaret, ik haat het. Ik neem mezelf kwalijk dat ik rook, dat ik niet kan stoppen, dat ik de kinderen een slecht voorbeeld geef. Ik probeer zo niet in hun nabijheid te roken, maar ze zijn ook niet gek. Ga je weer een sigaretje doen, zeggen ze dan. Ze zijn 4, 8 en 15. De sigaret is mijn grootste vriend en grootste vijand.”

Walraven deed onlangs aangifte tegen de tabaksindustrie wegens zware mishandeling. Net als de 25-jarige studente Charlotte Pelt. De twee gezonde rokers versterken daarmee de aangifte van advocate Bénédicte Ficq die alle aangevers bijstaat. “Ik heb de interviews met Anne Marie van Veen gelezen. Zij is door het roken ziek geworden en zet zich nu in mensen bewust te worden van de schadelijke gevolgen van roken. Daar wil ik haar graag in ondersteunen.”

“Daarnaast moeten er mensen zijn die het van haar kunnen overnemen. Op het moment dat zij het niet meer kan moeten we doorgaan. Voor haar kinderen, voor mijn kinderen. We moeten dit stoppen. Een sigaret is zo ontworpen dat het je verslaafd maakt. Er zijn zoveel middelen aan de tabak toegevoegd om de verslaving te veroorzaken. Een sigaret is zo’n slecht en raar product. Stel dat het er niet was en je zou het op de markt willen brengen; iedereen zou je voor gek verklaren! Dat geeft toch wel aan hoe vreemd het is dat een sigaret gewoon overal verkrijgbaar is.”

Walraven krijgt regelmatig te horen dat niemand hem heeft gedwongen te gaan roken. “Het is toch mijn vrije wil geweest, hoor ik dan. Tja, ik ben begonnen op mijn dertiende. De vraag is of het een eigen keuze was of dat ik beïnvloed ben door reclame of sluikreclame van de tabaksfabrikanten. De sigaret helpt je je eigen identiteit te bouwen, zo wordt het gebracht. Als jongen van 13 ben je daar ontvankelijk voor. Vrije wil is een illusie, zei Spinoza, het zijn de omstandigheden die je keuze bepalen. Los daarvan, als 13-jarige jongen heb ik er natuurlijk niet voor gekozen verslaafd te worden gemaakt. ”

Ook al voelt hij zich geen slachtoffer, Walraven vindt wel degelijk dat hij slachtoffers van de tabaksindustrie is. “Natuurlijk, ik ben een gezonde man van 40. Dan voelt het raar jezelf als slachtoffer te zien. Maar het feit dat ik bewust verslaafd ben gemaakt, dat maakt me een slachtoffer van de tabaksindustrie. Maar begrijp me niet verkeerd: géén willoos slachtoffer. Ik probeer te stoppen, onderneem actie. Ik wil een einde maken aan de huidige situatie waarbij dagelijks tientallen tieners verslaafd worden gemaakt.”

Hij zou het wel voor schadevergoeding doen, zo werd na de aangifte gezegd. Walraven: “Ik heb het ook gezien. Dit is een strafzaak, geen civiele zaak. Dus het gaat niet om schadevergoeding. En mocht er op welke manier dan ook schade worden betaald dan gaat dat rechtstreeks naar KWF.”

Laat ook jouw stem gelden

Stem nu